رفع تودرتوی نهادی اقتصادی

رفع تودرتوی نهادی

  بزرگنمايي:

فصل اقتصاد - راهکار اساسی برای کوچک‌سازی دولت، نه تلاش برای ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و تفکیک‌های بی‌ثبات‌کننده نظام اداری یا کاهش هزینه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های اجتماعی و رفاهی دولت، که رفع تودرتویی نهادی از طریق اصلاح نظام حکمرانی و ساختار دولت است.
علی دینی ترکمانی همسو بودن و سازگاری سیاست‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های تجاری و صنعتی، امری مهم و اجتناب‌ناپذیر است. ناهمخوانی این سیاست‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها ضربه جدی به سرمایه‌گذاری‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها وارد می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آورد. بنابراین لازم است سیاست‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های تجاری و صنعتی تابع یکدیگر باشند. این تبعیت به ویژه در کشورهایی که قصد دارند صنعتی شوند و به سمت توسعه فناوری حرکت کنند بیشتر احساس می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود. بنابراین ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها از منظری می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏توانند نظام تصمیم‌سازی درباره سیاست صنعتی و تجاری را هماهنگ‌تر کنند. در این شکی وجود ندارد. اما آیا در ایران هم این ادغام درست بود یا خیر؟ زمانی که بحث ادغام وزارت‌خانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های صنایع و بازرگانی سابق مطرح شد، ابراز نگرانی کردم که چنین ادغامی ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏به دلیل مهارت‌های مدیریتی ضعیف و همین‌طور چارچوب‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های تشکیلاتی تودرتو و تعدد مراکز تصمیم‌گیری و تضاد منافع، ممکن است نتیجه مورد نظر را ندهد. در ایران در مدیریت یک تشکیلات بزرگ مانند وزارت صمت، مشکلات زیادی وجود دارد. اگر بخواهم این مسئله را با زبان اقتصادی توضیح دهم، اگر متوسط هزینه تولید کالا یا خدمت به دلیل مدیریت ضعیف بالاست، ادغام موجب تشدید چنین مشکلی و افزایش متوسط هزینه تولید می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود که به معنای کاهش کارآیی است. ادغام هزینه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های زیادی را در بر داشت که بیشتر از منافع آن بود. به اعتقاد نگارنده نیاز بود پیش از آنکه ادغام اتفاق بیفتد، توان مدیریتی کشور بررسی و مشکلات تعدد مراکز تصمیم‌گیری حل و فصل شود. با توجه به اینکه چنین اتفاقی رخ نداد، می‌شد پیش‌بینی کرد که اهداف ادغام محقق نشود. طی سال‌های گذشته هر چند سال یک بار وزارت‌خانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های مختلف ادغام و تفکیک شده‌اند. اما کدام‌یک از آنها توانسته‌اند موفق شوند؟ تنها عایدی این شیوه عملکرد، بی‌ثباتی بوده است. هرچند هنوز اعتقاد دارم ادغام، اشتباه بود اما تفکیک را هم درست نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دانم. در سال‌های گذشته، ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و تفکیک‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و تغییرات تشکیلاتی سازمان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و دستگاه‌ها به وجه مشخصه اساسی نظام اداری ایران تبدیل شده است. از این منظر، فکر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنم باید با هر تغییری با تامل برخورد کرد. اگر قرار است تغییری صورت بگیرد باید یک بار برای مدت‌زمانی طولانی باشد. یعنی باید مبتنی بر نگاه راهبردی بلندمدت باشد. نمی‌شود امروز تفکیک شود، فردا دوباره، دولتی دیگر ساز ادغام کوک کند. چنین تغییراتی فضای کسب و کار را بدتر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند. کوتاه بودن عمر مدیران و تغییرات دائمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ قوانین و مقررات حاصل همین تغییرات است. ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و تفکیک‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها در ایران حرکت بر روی یک مسیر دایره‌وار است.
در مجموع اعتقادم بر این است که مشکل ما ادغام یا تفکیک نیست؛ مشکل ما مهارت‌های مدیریتی و چارچوب‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های تشکیلاتی و سازمانی است. چنانچه نتوانیم این مشکلات را برطرف کنیم، به شکست محکوم می‌شویم. چه با ادغام و چه با تفکیک. تینبرگن اقتصاددان برجسته الگو و برنامه‌سازی اقتصادی که نوبل اقتصاد را هم برنده شده بود، سال‌ها پیش گفت که برنامه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های توسعه در کشورهای در حال توسعه مشتی مرکب بر روی کاغذ هستند. پیشنهاد ادغام وزارت‌خانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها در ایران هم روی کاغذ ایده خوبی بود، اما در عرصه اجرا، متاسفانه همان‌طور که تجربه گذشته نشان می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد، به ضد خود تبدیل می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود.
بارها شنیده‌ایم که در ایران دولت بزرگ است و راهکار کوچک‌سازی آن در چنین ادغامی ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏است. اما، واقعیت امر این است که دولت به معنای کلاسیک کلمه یعنی همان قوه مجریه. قوه‌ای که اتفاقا چندان بزرگ نیست. آنچه موجب بزرگ شدن دولت می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود، سهم‌خوری نهادهای وابسته به دولت از بودجه دولت است. مراکز قدرت و تصمیم‌گیری متعدد موجب بزرگ شدن دولت می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود. راهکار آن چنین ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏هایی نیست که حکم یک بازی در فرم و صورت را دارد بلکه در رفع تودرتویی نهادی است.
دولت در اقتصاد و جامعه‌ای که به لحاظ صنعتی و فناوری در مرحله عقب‌تری قرار دارد، نقش مهمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ در کاهش فاصله فناورانه از طریق طراحی سیاست صنعتی دارد. دولت، در منظر رویکرد دولت توسعه‌خواه پیش‌برنده سیاست صنعتی و فرایند توسعه صنعتی و فناوری، نقش طراح و فرمانده در تدوین سیاست صنعتی را دارد. سیاست صنعتی در اصل برآمده از متون اقتصاددانان توسعه‌گرای معتقد به مداخله است. مداخله از جنس تدوین نقشه راه مشخصی برای توسعه صنعتی و استفاده منطقی و زمانمند از ابزارهای تعرفه و نرخ ارز ترجیحی و همین‌طور نرخ سود بانکی ترجیحی در جهت حمایت از رشته فعالیت‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های شناسایی‌شده. اما دولت در ایران از پس چنین وظیفه‌ای برنمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آید. دلیل آن نیز بوروکراسی ذاتا ضعیف است که یکی از علل اصلی آن همان‌طور که اشاره کردم، تودرتویی نهادی است که موجب بروز ناهماهنگی سیاستی در ابعاد وسیع می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود.
بنابراین راهکار اساسی برای کوچک‌سازی دولت، نه تلاش برای ادغام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ها و تفکیک‌های بی‌ثبات‌کننده نظام اداری یا کاهش هزینه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های اجتماعی و رفاهی دولت، که رفع تودرتویی نهادی از طریق اصلاح نظام حکمرانی و ساختار دولت است.
* آینده نگر



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

هیچ واحد تولیدی به دلیل بدهی بانکی نباید تعطیل شود

هر مسئولی که راحت بخوابد مشکلات باقی می‌ماند

کاهش تعداد دام سبک کشور در خردادماه سال‌جاری

کاهش تعداد دام سبک در کشور

راه‌اندازی مرکز تحقیقات تخصصی سیب‌زمینی کشور در اردبیل

افزایش شش برابری حضور بخش خصوصی ایران در نمایشگاه بین‌المللی صنایع کوچک چین

قیمت سکه، طلا و ارز در روز چهارشنبه

نوسان قیمت مرغ در بازار/ قیمت مرغ به 12200 تومان رسید

مالیات بر ارزش افزوده صنایع کوچک صرف توسعه زیرساخت‌ها شود

استقرار 44 هزار واحد صنعتی در شهرک‌های صنعتی ایران

کاهش 100 هزار تومانی قیمت سکه نسبت به روز گذشته/ حباب سکه به 400 هزار تومان رسید

نوسان قیمت مرغ در بازار/ قیمت مرغ به 12 هزار و 200 تومان رسید

کاهش ارزش سهام اروپا پس از اظهارات رئیس بانک مرکزی آمریکا

امضای 15 یادداشت تفاهم اقتصادی بین سئول و ریاض

8 هزار تعرفه وارداتی در آینده‌ای نزدیک بازنگری می‌شود

انجمن سنگ آهن ایران درخواست‌های ششگانه‌ای را به وزیر صنعت معدن و تجارت اعلام کرد

افزایش 37 درصدی قیمت سیمان برای پوشش هزینه‌هاست

90 درصد مسیر رسیدن به توافق با چین را طی کرده‌ایم

تعداد دام سبک کشور در خرداد ماه سال‌ جاری به ٦٤,٨ میلیون رأس رسید

سفارش‌گذاری مناسب عامل ارتقای کیفیت تولیدات داخلی

فصل اقتصاد سایت تخصصی اقتصاد ایران

آگهی ها

  • پخش زنده آخرین اخبار اقتصادی
  • تبلیغات
  • چتر حمایتی فصل اقتصاد و فصل تجارت
  • بانک توسعه و تعاون
  • بسته های ویژه خبری