دولت‌‌‌ها، بورس را چگونه می‌‌‌بینند؟ اقتصادی

دولت‌‌‌ها، بورس را چگونه می‌‌‌بینند؟

  بزرگنمايي:

فصل اقتصاد - پیمان مولوی کارشناس اقتصادی وقتی در پروس ساکسونی قرن 18 میلادی علم جنگل‌داری مدرن را پایه‌‌‌گذاری کردند، شاید فکر نمی‌کردند در ایران 1400، ما از تجربه آنها برای اقتصاد و بورس ایران مثال بزنیم. آلمان‌‌‌ها می‌‌‌خواستند همه چیز شسته و رفته باشد. نیاز آنها به درآمد از جنگل‌‌‌ها، ‌‌‌آنها را به سمت ایجاد جنگل‌‌‌هایی یکدست از نارون سوق داد.

آنها در تولید چوب و افزایش درختان و جنگل‌‌‌هایی شسته و رفته، نقش خزه‌‌‌ها، سرخس‌‌‌ها، زنبورها و قارچ‌‌‌ها را نادیده گرفتند و کل اکوسیستم را با ساده‌‌‌سازی نسنجیده خود نابود کردند. حالا نوبت بهداشت جنگل بود، زنبور رها می‌کردند و سعی می‌کردند که جزئیات اکوسیستم را عینی‌‌‌سازی کنند. شاید بپرسید که این امر چه ربطی به بورس در ایران دارد؟
حق دارید؛ از جایی غیرمنتظره شروع کردیم، اما بسیار مربوط است. مشکل در ساده‌‌‌سازی شدیدی است که دولت‌‌‌ها عاشق آن هستند! تقریبا در تمام جهان هم رواج دارد اما در ایران به صورت افراطی.
ساده‌‌‌سازی هر چیزی و از همه خطرناک‌‌‌تر ساده‌‌‌سازی اکوسیستم‌هایی پیچیده مانند اقتصاد و زیرسیستم آن یعنی بازار سرمایه با‌ میلیون‌‌‌ها کنشگر و ‌میلیاردها تصمیم، اتفاقی است که این روزها شاهد آن هستیم.
وقتی در سال 1398 در انتهای سال دیگر کسی نمانده بود تا در صف دعوت مردم به بورس قرار نگیرد و همه از هم پیشی می‌‌‌گرفتند، معلوم بود آن ساده‌‌‌سازی کارش را می‌کند و بسیاری از افراد در سطوح مختلف بدون درک ریسک و لاجرم مدیریت ریسک در حال ساده‌‌‌سازی بازار سرمایه هستند. بازاری که یک اکوسیستم تمام عیار است و متاسفانه بسیاری آن را مانند کاشت چند درخت منظم در جنگل‌‌‌های پروس ساکسونی می‌‌‌بینند.
بورس را نمی‌شود ساده کرد. بورس اصولا پیچیده بوده و از همه مهم‌تر ریسک سیستماتیک جزو لاینفک آن است؛ درخواست برای ورود دولت برای حمایت از بازار سرمایه در شعار زیباست اما به نظر نگارنده همان‌قدر خطرناک خواهد بود که مرگ جنگل‌‌‌های ساکسونی.
چه خوب بود دولت‌‌‌ها از ساده‌سازی و ساده‌انگاری این اکوسیستم دست برمی‌داشتند، مثلا حذف دامنه نوسان یا اقتصاد دستوری و بخشنامه‌‌‌ای و قیمت‌گذاری که خود از مظاهر ساده‌‌‌سازی اکوسیستم اقتصاد است. اگر دامنه نوسانی در مرداد 1399 نبود ما تا امروز شاهد این همه جنگ اعصاب نبودیم و البته می‌توانستیم شاهد بازیابی طبیعی بازار سرمایه باشیم.
در تحلیل وضعیت کنونی بورس آنچه که نباید از آن غافل شویم این است که عدم‌تناسب در بازدهی یک بازار به مرور توسط بازارهای موازی جبران می‌شود. تا زمانی که ساده‌‌‌سازی‌‌‌های خطرناک در اقتصاد ایران ادامه دارد و رویکرد سیستمی به اکوسیستم نداریم، شاهد اقتصادی ذی‌نفعانه خواهیم بود. نتیجه این امر هم چیزی نیست جز اینکه برخی از این ساده‌‌‌سازی‌‌‌ها منفعت می‌‌‌برند و مانند تخصیص ارز 4200، قیمت‌گذاری دستوری سیمان و فولاد و مرغ با تکیه بر شعارهای حمایتی، از این نگاه یاد شده به بازار سرمایه برای خود منافعی دست و پا خواهند کرد.
فرض کنید که بازار سرمایه به نحوی مورد حمایت دولت قرار بگیرد که بدون اعمال تغییرات مهم‌تر نظیر آنچه که اشاره شد، تنها شاخص بورس افزایشی شود. در چنین حالتی باید رفته‌‌‌رفته انتظار داشته باشیم که این عدم‌تعادل در میان بورس و بازارهای دیگر خود را جبران کند. همان‌طور که در سال 99 شاهد بودیم؛ جایی که تقریبا در بازه زمانی کوتاه پس از افت شاخص کل، قیمت در سایر بازارها رشد کرد و به‌رغم آنکه در پایان این سال، بورس نوسان قابل‌توجهی را به ثبت رساند اما بازارهایی نظیر طلا، ارز و مسکن تقریبا تا حد زیادی توانستند خود را به بورس نزدیک کنند.
مشکل اصلی اما این است که با دخالت در یک بازار، مکانیزم‌‌‌های عادی حاکم بر اقتصاد دچار خدشه می‌شود. این به آن معناست که برای بازگرداندن شرایط به حالت عادی باید از سایر بازارها نیز حمایت شود.
این دقیقا وضعیتی مشابه آن چیزی است که در خصوص جنگل‌‌‌های ساکسونی رخ داد. ساده‌‌‌سازی مساله و تصمیم‌گیری بر اساس آن در نهایت منجر به عدم‌تعادل در اکوسیستم و بازارها می‌شود. البته اینکه می‌‌‌گوییم بازار باید کار خودش را انجام دهد به این معنا نیست که دولت نقشی برای سیاستگذاری ندارد. بلکه به این معناست که سیاستگذاری دولت باید با هدف رشد اقتصادی باشد.
نکته بعدی که بسیار حائز اهمیت است بحث کنترل ریسک برای سرمایه‌گذاران است. ما در حوزه مدیریت ریسک سه چرخه داریم؛ چرخه شناسایی ریسک، ارزیابی ریسک کنترل و یک تکرار مجدد. زمانی که دولت‌‌‌ها وارد حوزه دخالت در بازار می‌‌‌شوند، به دلیل ایجاد اطلاعات نامتقارن، برای افرادی که در بحث ارزیابی و مدیریت ریسک فعال هستند، مشکلات عدیده به وجود می‌‌‌آورند. برای مثال هر گونه تغییر در نرخ بهره می‌تواند تاثیرات قابل‌توجهی را بر حوزه نرخ بهره حقیقی داشته باشد. به همین دلیل چه در ایران چه در سایر کشورها اگر قرار باشد برای نجات یک بازار و جلوگیری از تخریب‌‌‌های خلاق، شروع به دخالت در اقتصاد کند سایر بازارها هم لاجرم به بازده آن بازار خواهند رسید و این امر می‌تواند چرخه‌‌‌ای بی‌‌‌پایان را به‌وجود بیاورد.



ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

وزیر اقتصاد: بانک سپه در مسئولیت خطیر ادغام «سربلند» شد

جزئیات تولید کالاهای منتخب صنعتی در اسفندماه 1400/ تولید 16 کالای صنعتی افزایش یافت + جدول

تلاش دولت سیزدهم برای افزایش روابط تجاری ایران و روسیه

دارندگان دسته چک بخوانند/ موجودی حساب چک کافی نباشد از سایر حساب‌ها برمی‌دارند

هند صادرات شکر را هم محدود می‌کند

بازار سهام هفته را سبزپوش به پایان رساند

تحول جدید در نظام بانکی/ احراز هویت مشتریان بانکی آنلاین شد+جزئیات

توجیه عجیب پاکستان برای ندادن ویزا به رانندگان کامیون های ایرانی

آمادگی ایران و روسیه برای تجارت بر مبنای تهاتر

برنامه‌ریزی ایجاد سایت انبارش سو‌خت شناورها در چابهار

ثبت نام 4 میلیون نفر در سامانه یکپارچه فروش خودرو/ قرعه کشی 9 خرداد انجام می‌شود

تقدیر استانداری تهران از پست بانک به جهت پرداخت 100درصدی تسهیلات قانون حمایت از اشتغال پایدار در مناطق روستایی

نسخه جدید کلاینت شعب و باجه‌های پست بانک ایران به زودی راه‌انداری می‌شود

مناطق کمتر توسعه یافته، مرکز توجه بانک ملی ایران

اقدامات بانک قرض‌الحسنه مهر ایران موجب رونق اقتصادی است

پرداخت تسهیلات و حمایت بانک قرض‌الحسنه رسالت از شرکت‌های دانش بنیان

گرامیداشت سالروز آزادسازی خرمشهر در بانک ملی ایران

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1401/03/04| سکه امروز چند شد؟

افزایش 8 هزارو 788 واحدی شاخص بورس تهران

آمادگی ایران و روسیه برای تجارت تهاتری کالا/ راه اندازی کریدور شمال-جنوب با حضور ایران، روسیه، هند و عمان

تجارت ایران و روسیه به 10 میلیارد دلار می‌رسد

نهضت کاهش قیمت تمام شده کالا و خدمات از پروژه‌های کلان دیوان محاسبات است

نواک: کالاهای ایرانی می‌توانند نیازهای متعدد بازار روسیه را تامین کنند

وزیر صمت: تولیدکنندگان شوینده‌ها حق گران کردن محصولات خود را ندارند

یادداشت اقتصادی| رمزارزهای آنارشیست

فصل اقتصاد سایت تخصصی اقتصاد ایران

© - www.fasleqtesad.com . All Rights Reserved.